دزد و مرغ فلفلی

توی ده شلمرود
فلفلی مرغش تک بود
یه ده بود و یه فلفلی
یه مرغ زرد کاکلی
یه روز که خیلی خسته بود
کنج اتاق نشسته بود
یه دزد رند ناقلا
شیطون و بدجنس و بلا
اومد و یک کیسه آورد
کاکلی رو دزدید و برد
تنگ غروب که فلفلی
رفت به سراغ کاکلی
نه آب بود و نه دونه بود
نه کاکلی تو لونه بود
داد زد و گفت
مرغ کاکلی
توپول موپولی
دست و پا گلی
نوک حنایی، کجایی؟
فلفلی هی صدا زد
اما جواب نیومد
تنها یه رد پا به جا مونده بود
اون دوروبرا
آقا فلفلی
قبا به تن
شال به کمر
گیوه به پا
کلاه به سر
یه کوزه آب
یه سفره نون
از توی ده اومد بیرون
کدخدا گفت
اوقور بخیر
مگه با ما قهری فلفلی؟
عازم شهری فلفلی؟
فلفلی گفت
اون مرغ زرد پا کوتاه
کاکل حنای نوک طلا
که صد تومن می خریدنش نمی دادمش
دزده گرفت و بردش
میرم که پیداش بکنم
دزده رو رسواش بکنم
یکسره رفت ارومیه
تا ببینه کی به کیه
اینور و دید اونور و دید
اینجا و اونجا سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از اونجا رفت به تبریز
منظره هاش دل انگیز
اینجا و اونجا سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از اونجا شد سوار فیل
یکسره رفت به اردبیل
کوه سهند و سبلان
سرکشیده به آسمان
از پشت کوه سرک کشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از اونجا رفت به آستارا
شهر قشنگ با صفا
گوشه کنارا سرک کشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از آنجا بی معطلی
یکسره رفت به انزلی
میان دریا کشتی بود
ماهی به این درشتی بود
تو کشتی ها سرک کشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از اونجا رفت به شهر رشت
اینور و گشت، اونور و گشت
تو شالیزارها سرک کشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از اونجا رفت به لاهیجان
مردم خوب مهربان
شهر به این مصفایی
سرتاسرش باغ چایی
یه گشتی توی کوچه خورد
یه عالمه کلوچه خورد
اینجا رو گشت، آنجا رو گشت
از تنکابن هم گذشت
عروس شهرهای شمال
مرکز باغ پرتغال
از آنجا با مینی بوس
یکسره رفت به چالوس
اینجا و آنجا سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از بس که هی بارون آمد
از آنجا هم بیرون آمد
نشست توی سواری
رفت توی شهر ساری
دو متر و نیم پارچه خرید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از اونجا شاد و خندون
رفت توی شهر گرگان
ترکمن های اسب سوار
دنبال هم قطار قطار
تو دشت و صحرا سرکشید
نه مرغو دید، نه دزد و دید
از اونجا بیرون آمد
رفت توی شهر گنبد
گنبد قابوس اینجاست
ببین، ببین، چه زیباست
اینجا و اونجا سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از توی شهر گنبد
یکسره رفت به مشهد
وقتی به صحن نو رسید
یکدفعه کدخدا رو دید
کدخدا گفت: سفر بخیر
همه جا رو گشتی فلفلی
چه طوری مشتی فلفلی؟
تنها میای تنها میری
بگو ببینم کجا میری؟
فلفلی گفت: دارم یه جای دور می رم
به شهر نیشابور می رم
هندونه هاش چه عالیه
حقا که جاتون خالیه
تو جالیزها سرک کشید
اینجا و اونجا سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
سوار سوار، پیاده سوار
خودشو رسوند به سبزوار
سرتاسرش باغ هلو
یا هلو هلو برو تو گلو
از آنجا رفت به شاهرود
آب و هواش چه خوب بود
وقتی رسید به دامغان
پسته خرید فراوان
از اونجا رفت به گرمسار
خربزه های آبدار
از اونجا رفت به تهران
شهر بزرگ ایران
شهر نگو، شهر فرنگ
هر چی بخوای، از همه رنگ
توی شلوغی سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از شلوغی کلافه شد
عازم شهر ساوه شد
هوا پر از بوی بهار
زمین پر از باغ انار
اینجا رو دید، آنجا رو دید
رفت و به شهر قم رسید
سوهان فرد اعلا
شیرین مثل حلوا
حلوای تن تنانی
تا نخوری ندانی
به شهر کاشان که رسید
اینجا دوید، آنجا دوید
عقرب و قالی یک طرف
گلاب عالی یک طرف
تو گلزارها سرک کشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از اونجا رو به پایین
رفت به نطنز و نایین
از اونجا رفت به اصفهان
اینجا کجاست نصف جهان
ساختموناش قشنگ قشنگ
با کاشی های رنگارنگ
تو ساختمون ها سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
اسباباشو چید توی ساک
از اصفهان رفت به اراک
اینجا و آنجا سرکشید
انگور بی دانه خرید
چه انگوری چه انگوری
مثل چراغ زنبوری
همراه یک مسافر
شد راهی ملایر
تو کوچه و تو بازار
کشمش و شیره بسیار
اینجا و اونجا سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از ملایر دوان دوان
دوید به سوی همدان
بدون هیچ معطلی
رفت و رسید به بوعلی
پای پیاده شد روان
از همدان به باختران
اینجا و اونجا سرکشید
چیزی به جز گیوه ندید
از باختران راه افتاد
بسوی خرم آباد
به خرم آباد که رسید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از اونجا رفت به دزفول
هر کی به کاری مشغول
از اونجا با یه پرواز
پرید تو شهر اهواز
وقتی رسید غروب بود
صحبت تانک و توپ بود
تو اهواز هم نایستاد
تنگ غروب راه افتاد
از توی شهر اهواز
یکسره رفت به شیراز
حافظ و سعدی را ببین
چه دل فزا چه دل نشین
اینجا دوید، اونجا دوید
گوشه کنار و سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
رفت و به شهر یزد رسید
قطاب و باقلوا خرید
پشمک و زولبیا خرید
شد عازم رفسنجان
از اونجا رفت به کرمان
شهری که قالی داره
زیره ی عالی داره
اینجا و اونجا سرکشید
نه مرغو دید، نه دزدو دید
از پشت کوه تفتان
شد عازم زاهدان
اینجا و اونجا سرکشید
یک ردپای تازه دید
روی شتر سوار شد
عازم چابهار شد
دور و بر و نگا کرد
ردپاشو پیدا کرد
این همه آزارم دادی
بالاخره، گیر افتادی
حالا می خوای چی کار کنی؟
کدوم طرف فرار کنی؟
نه اینوری نه اونوری
یه راست برو کلانتری
ای مرغ زرد پا کوتا
کاکل حنای نوک طلا
هی دنبالت دویدم
رنج سفر کشیدم
خوب شد که پیدات کردم
الانه برمیگردم
می برمت به خونه
می دمت آب و دونه
دونه بخور که چاق شی
سالم و سردماغ شی

آوانویسی

Tuye deh-e Shalamrud,
Felfeli morghesh tak bud.
Ye deh bud o ye Felfeli,
ye morgh-e zard-e kākoli.
Ye ruz ke kheyli khaste bud,
konj-e otāq neshaste bud,
ye dozd-e rend-e nāqolā,
sheytun o badjens o balā,
umad o yek kise āvord,
Kākoli ro dozdid o bord.
Tang-e ghorub ke Felfeli
raft be sorāgh-e Kākoli,
na āb bud o na dune bud,
na Kākoli tu lune bud.
Dād zad o goft:
Morgh-e Kākoli,
topol-mopoli,
dast o pā goli,
nok-e hanāyi, kojāyi?
Felfeli hey sedā zad,
ammā javāb nayumad.
Tanhā ye radd-e pā be jā munde bud,
un dowr-o-barā.
Āqā Felfeli —
qabā be tan,
shāl be kamar,
give be pā,
kolāh be sar,
ye kuze āb,
ye sofre nun —
az tuye deh umad birun.
Kadkhodā goft:
Oghur be-kheyr!
Mage bā mā qahri, Felfeli?
Āzem-e shahri, Felfeli?
Felfeli goft:
Un morgh-e zard-e pā-kutāh,
kākol-hanā-ye nok-talā,
ke sad tuman mikharidanesh, nemidādamesh,
dozde gereft o bordesh.
Miram ke peydāsh bekonam,
dozde ro rosvāsh bekonam.
Yeksare raft Urumiye,
tā bebine ki be kiye.
Invaro did, unvaro did,
injā o unjā sarkeshid.
Na morgho did, na dozdo did.
Az unjā raft be Tabriz,
manzarehāsh delangiz.
Injā o unjā sarkeshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az unjā shod savār-e fil,
yeksare raft be Ardabil.
Kuh-e Sahand o Sabalān
sar keshide be āsemān.
Az posht-e kuh sarak keshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az unjā raft be Āstārā,
shahr-e qashang-e bā-safā.
Gushe-kenārā sarak keshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az ānjā bi mo'attali,
yeksare raft be Anzali.
Miān-e daryā kashti bud,
māhi be in doroshti bud.
Tu kashtihā sarak keshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az unjā raft be shahr-e Rasht,
invaro gasht, unvaro gasht.
Tu shālizārhā sarak keshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az unjā raft be Lāhijān,
mardom-e khub-e mehrabān.
Shahr be in mosaffāyi,
sar-tā-saresh bāgh-e chāyi.
Ye gashti tuye kuche khord,
ye ālame koluche khord.
Injā ro gasht, ānjā ro gasht,
az Tonekābon ham gozasht.
Arus-e shahrhā-ye shomāl,
markaz-e bāgh-e porteqāl.
Az ānjā bā minibus
yeksare raft be Chālus.
Injā o ānjā sarkeshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az bas ke hey bārun āmad,
az ānjā ham birun āmad.
Neshast tuye savāri,
raft tuye shahr-e Sāri.
Do metr o nim pārche kharid,
na morgho did, na dozdo did.
Az unjā shād o khandun
raft tuye shahr-e Gorgān.
Torkaman-hā-ye asb-savār,
donbāl-e ham qatār-qatār.
Tu dasht o sahrā sarkeshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az unjā birun āmad,
raft tuye shahr-e Gonbad.
Gonbad-e Qābus injāst,
bebin, bebin, che zibāst!
Injā o unjā sarkeshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az tuye shahr-e Gonbad
yeksare raft be Mashhad.
Vaqti be sahn-e now resid,
yekdaf'e kadkhodā ro did.
Kadkhodā goft: Safar be-kheyr!
Hame jā ro gashti, Felfeli,
chetowri, mashti Felfeli?
Tanhā miāy, tanhā miri,
begu bebinam, kojā miri?
Felfeli goft: Dāram ye jā-ye dur miram,
be shahr-e Neyshābur miram.
Hendune-hāsh che āliye,
haqqā ke jātun khāliye.
Tu jālizhā sarak keshid,
injā o unjā sarkeshid.
Na morgho did, na dozdo did.
Savār, savār, piyāde, savār,
khodesho resund be Sabzevār.
Sar-tā-saresh bāgh-e holu,
yā holu, holu, boro tu galu.
Az ānjā raft be Shāhrud,
āb o havāsh che khub bud.
Vaqti resid be Dāmghān,
peste kharid farāvān.
Az unjā raft be Garmsār,
kharboze-hā-ye ābdār.
Az unjā raft be Tehrān,
shahr-e bozorg-e Irān.
Shahr nagu, shahr-farang,
har chi bekhāy, az hame rang.
Tuye sholughi sarkeshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az sholughi kalāfe shod,
āzem-e shahr-e Sāve shod.
Havā por az bu-ye bahār,
zamin por az bāgh-e anār.
Injā ro did, ānjā ro did.
Raft o be shahr-e Qom resid,
sohān-e fard-e a'lā,
shirin mesl-e halvā.
Halvā-ye tan-tanāni,
tā nakhori, nadāni.
Be shahr-e Kāshān ke resid,
injā david, ānjā david.
Aqrab o qāli yek taraf,
golāb-e āli yek taraf.
Tu golzārhā sarak keshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az unjā ru be pāyin,
raft be Natanz o Nāyin.
Az unjā raft be Esfahān,
injā kojāst? Nesf-e jahān!
Sākhtemunāsh qashang-qashang,
bā kāshihā-ye rangārang.
Tu sākhtemunhā sarkeshid,
na morgho did, na dozdo did.
Asbābāsho chid tuye sāk,
az Esfahān raft be Arāk.
Injā o ānjā sarkeshid,
angur-e bi-dāne kharid.
Che anguri, che anguri,
mesl-e cherāgh-e zanburi.
Hamrāh-e yek mosāfer
shod rāhi-ye Malāyer.
Tu kuche o tu bāzār,
keshmesh o shire besyār.
Injā o unjā sarkeshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az Malāyer davān-davān
david be su-ye Hamedān.
Bedun-e hich mo'attali,
raft o resid be Bu-Ali.
Pā-piyāde shod ravān
az Hamedān be Bākhtarān.
Injā o unjā sarkeshid,
chizi be joz give nadid.
Az Bākhtarān rāh oftād
be su-ye Khorramābād.
Be Khorramābād ke resid,
na morgho did, na dozdo did.
Az unjā raft be Dezful,
har ki be kāri mashghul.
Az unjā bā ye parvāz
parid tu shahr-e Ahvāz.
Vaqti resid, ghorub bud,
sohbat-e tānk o tup bud.
Tu Ahvāz ham nāistād,
tang-e ghorub rāh oftād.
Az tuye shahr-e Ahvāz
yeksare raft be Shirāz.
Hāfez o Sa'di rā bebin,
che delfazā, che delneshin.
Injā david, unjā david,
gushe-kenāro sarkeshid.
Na morgho did, na dozdo did.
Raft o be shahr-e Yazd resid,
qottāb o bāqlavā kharid.
Pashmak o zulbiā kharid.
Shod āzem-e Rafsanjān,
az unjā raft be Kermān,
shahri ke qāli dāre,
zire-ye āli dāre.
Injā o unjā sarkeshid,
na morgho did, na dozdo did.
Az posht-e kuh-e Taftān
shod āzem-e Zāhedān.
Injā o unjā sarkeshid,
yek radd-e pā-ye tāze did.
Ru-ye shotor savār shod,
āzem-e Chābahār shod.
Dowr o bar o negā kard,
radd-e pāsho peydā kard.
In hame āzāram dādi,
belakhare, gir oftādi!
Hālā mikhāy chikār koni?
Kodum taraf farār koni?
Na invari, na unvari —
ye rāst boro kalāntari.
Ey morgh-e zard-e pā-kutā,
kākol-hanā-ye nok-talā,
hey donbālet davidam,
ranj-e safar keshidam.
Khub shod ke peydāt kardam,
alāne barmigardam.
Mibaramet be khune,
midamet āb o dune.
Dune bekhor ke chāgh shi,
sālem o sar-damāgh shi.

ترجمه

In the village of Shalamrud,
Felfeli had just one hen.
There was a village and a Felfeli,
and a yellow crested hen.
One day, when he was very tired,
he sat in a corner of the room,
a crafty, cunning thief,
wicked and ill-natured and a menace,
came and brought a sack,
stole the crested hen and carried her off.
At dusk, when Felfeli
went looking for his crested hen,
there was neither water nor grain,
nor the crested hen in her coop.
He cried out and said:
Crested hen,
plump and round,
rosy of hand and foot,
henna-beaked one — where are you?
Felfeli kept calling out,
but no answer came.
Only a footprint was left behind,
somewhere thereabouts.
Mister Felfeli —
cloak on his back,
sash at his waist,
shoes on his feet,
hat on his head,
a jug of water,
a cloth of bread —
he set out from the village.
The village headman said:
Safe travels!
Have you fallen out with us, Felfeli?
Off to the city, Felfeli?
Felfeli said:
That short-legged yellow hen,
henna-crested, gold-beaked,
even for a hundred tomans I wouldn't have given her up,
the thief took her and carried her off.
I'll go and find her,
and disgrace that thief.
Straight off he went to Urmia,
to see what's what.
He looked this way, looked that way,
peeked here and there.
He saw neither the hen nor the thief.
From there he went to Tabriz,
its views delightful.
He peeked here and there,
saw neither the hen nor the thief.
From there he mounted an elephant,
and went straight to Ardabil.
Mount Sahand and Sabalan
reach up to the sky.
From behind the mountain he peeked,
saw neither the hen nor the thief.
From there he went to Astara,
a lovely, pleasant city.
He peeked in every corner,
saw neither the hen nor the thief.
From there, without delay,
he went straight to Anzali.
There were ships out on the sea,
and fish this big.
He peeked inside the ships,
saw neither the hen nor the thief.
From there he went to the city of Rasht,
searched this way, searched that way.
He peeked among the rice paddies,
saw neither the hen nor the thief.
From there he went to Lahijan,
its people good and kind.
A city this fresh and clear,
tea gardens end to end.
He took a turn through the lanes,
and ate a whole lot of koloocheh.
He searched here, searched there,
and passed through Tonekabon too.
The bride of the northern cities,
the heart of the orange groves.
From there, by minibus,
he went straight to Chalus.
He peeked here and there,
saw neither the hen nor the thief.
Since it kept raining so,
he set out from there too.
He got into a taxi,
and went to the city of Sari.
He bought two and a half meters of cloth,
saw neither the hen nor the thief.
From there, merry and laughing,
he went to the city of Gorgan.
The horse-riding Turkmen,
one behind the other, row on row.
He peeked across field and plain,
saw neither the hen nor the thief.
He set out from there,
and went to the city of Gonbad.
The Gonbad-e Qabus tower is here,
look, look how beautiful it is!
He peeked here and there,
saw neither the hen nor the thief.
From the city of Gonbad
he went straight to Mashhad.
When he reached the New Courtyard,
all at once he saw the village headman.
The headman said: Safe journey!
You've searched everywhere, Felfeli,
how are you, dear Felfeli?
You come alone, go alone,
tell me now, where are you headed?
Felfeli said: I'm going somewhere far away,
I'm going to the city of Neyshabur.
Its watermelons are splendid,
you're truly missed here.
He peeked among the melon patches,
peeked here and there.
He saw neither the hen nor the thief.
Riding, riding, on foot, riding,
he made his way to Sabzevar.
Peach orchards all across it,
oh, peach, peach, down the throat you go.
From there he went to Shahrud,
its climate so fine.
When he reached Damghan,
he bought pistachios aplenty.
From there he went to Garmsar,
with its juicy melons.
From there he went to Tehran,
the great city of Iran.
Don't say a city — say a wonderland,
whatever you want, of every kind.
He peeked through the crowds,
saw neither the hen nor the thief.
The crowds wore him out,
so he set off for Saveh.
The air full of the scent of spring,
the earth full of pomegranate groves.
He looked here, looked there.
He went and reached the city of Qom,
with its first-rate sohan,
sweet as halva.
Halva, sweet and swaying,
till you taste it, you'll never know.
When he reached the city of Kashan,
he ran here, ran there.
Scorpions and carpets on one hand,
fine rosewater on the other.
He peeked among the rose beds,
saw neither the hen nor the thief.
From there, heading south,
he went to Natanz and Nain.
From there he went to Isfahan,
where is this? Half the world!
Its buildings so very lovely,
with tiles of every color.
He peeked inside the buildings,
saw neither the hen nor the thief.
He packed his things into his bag,
and from Isfahan went to Arak.
He peeked here and there,
and bought seedless grapes.
What grapes, oh what grapes,
like a lantern's glow.
Alongside a fellow traveler,
he set off for Malayer.
In the lanes and the bazaar,
raisins and grape-syrup aplenty.
He peeked here and there,
saw neither the hen nor the thief.
From Malayer, running along,
he ran toward Hamedan.
Without any delay,
he went and reached the tomb of Bu-Ali.
On foot he set off,
from Hamedan to Bakhtaran.
He peeked here and there,
saw nothing but give shoes.
From Bakhtaran he set off
toward Khorramabad.
When he reached Khorramabad,
he saw neither the hen nor the thief.
From there he went to Dezful,
everyone busy at some task.
From there, by a flight,
he flew to the city of Ahvaz.
When he arrived, it was dusk,
talk was of tanks and cannon.
He didn't stop in Ahvaz either,
and set off at nightfall.
From the city of Ahvaz
he went straight to Shiraz.
Behold Hafez and Saadi,
how soul-stirring, how dear.
He ran here, ran there,
peeked in every corner.
He saw neither the hen nor the thief.
He went and reached the city of Yazd,
bought qottab and baklava.
He bought pashmak and zoolbia.
He set off for Rafsanjan,
from there he went to Kerman,
a city that has carpets,
and fine cumin.
He peeked here and there,
saw neither the hen nor the thief.
From behind Mount Taftan
he set off for Zahedan.
He peeked here and there,
and saw a fresh footprint.
He mounted a camel,
and set off for Chabahar.
He looked all around,
and found its footprint.
You tormented me all this while,
at last you're caught!
Now what do you mean to do?
Which way will you run?
Not this way, not that way —
march straight to the police station.
O short-legged yellow hen,
henna-crested, gold-beaked,
how I ran after you,
and bore the hardship of the road.
It's good that I found you,
now I'm heading back.
I'll take you home,
and give you water and grain.
Eat your grain and grow plump,
healthy and in good spirits.