نمکی

متن سروده

یکی بود، یکی نبود.
غیر از خدای مهربون هیچ‌کس نبود.
پیرزنی هفت تا دختر قد و نیم‌قد داشت.
هفتمی که از همه خوشگل‌تر بود اسمش نمکی بود.
اون‌ها کنار شهر، در خونه‌ی بسیار بزرگی زندگی می‌کردند که هشت تا در داشت.
اون قدیم قدیما درها رو از چوب گردو می‌ساختن و پشت در رو کلون می‌انداختن
تا کسی نتونه اون رو باز کنه.
هر شب وقت خواب، نوبت یکی از دخترها بود که درهای خونه رو ببنده.
شبی که نوبت نمکی بود، درها رو دونه‌دونه بست تا رسید به درِ هشتم، اما دیگه حوصله نکرد کلونش رو بندازه.
با خودش گفت: توی خونه‌ی ما جز هفت تا دختر دم بخت چیه که دزد بیاد و چیزی ببره؟
رفت و سرش رو گذاشت رو بالش و خوابید.
مادر نمکی پیر بود و خوابش سبک بود.
نصفه‌های شب از صدای خرخر و نفس‌های بلند بیدار شد!
مادر نمکی گفت: کیه این وقت شب اومده خونه‌ی ما، کیه که این‌طور مثل دیو صدای نفسش میاد و خرناس می‌کشه؟
پا شد نگاه کرد، چشمتون روز بد نبینه، دید یه دیو نخراشیده و نتراشیده وارد خونه شده.
بند دلش پاره شد، گفت: دیدی این جزجیگرزده نمکی یکی از درها رو نبسته.
مهمون ناخونده اومده تو خونه.
شش تا خواهر دیگه هم بیدار شده بودند، اما جرات نمی‌کردند از زیر لحاف بیرون بیان.
تو همین گیر و دار بود که صدای آقا دیوه بلند شد: هو بر شما، هو بر شما، کفش دریده بر شما، کسی که میاد خانه شما، جایی نداره بر شما؟
مادر نمکی گفت: ننه نمکی، ننه نمکی. دیو خونه کردی نمکی، هفت در رو بستی نمکی، یکی رو نبستی نمکی!
زود باش!
برو در اتاق پذیرایی رو برای دیوه وا کن!
نمکی با ترس و لرز از جاش پا شد و رفت در اتاق پذیرایی رو وا کرد، دیو رو برد توی اتاق و زود اومد توی جاش خوابید.
دلش تو سینه‌اش مثل گنجشک می‌زد.
یه کم که گذشت خونه ساکت شد و نمکی خیال کرد کار تموم شده.
باز دیو صداش رو بلند کرد: هو بر شما، هو بر شما، کفش دریده بر شما، کسی که میاد خانه شما، نانی نداره بر شما؟
مادر نمکی گفت: ننه نمکی، ننه نمکی. گیست رو ببرند نمکی، هفت در رو بستی نمکی، یکی رو نبستی نمکی!
زود باش!
پاشو شام برای دیو درست کن بیار!
بیچاره نمکی بلند شد.
نصفه شبی، خاگینه درست کرد.
دستاش می‌لرزید و اشکش می‌چکید توی ماهیتابه.
نون خشکا رو آب زد و برد برای دیوه.
دیوه بو کشید و گفت: به به، چه بوی خوبی!
دیوه همه رو یه لقمه‌ی چپش کرد و انگار نه انگار که چیزی خورده.
یه کم که گذشت، باز صداش رو بلند کرد: هو بر شما، هو بر شما، کفش دریده بر شما، کسی که میاد خانه شما، خوابی نداره بر شما؟
مادر نمکی گفت: ننه نمکی، ننه نمکی. به تخت نمونی نمکی، هفت در رو بستی نمکی، یکی رو نبستی نمکی!
پاشو برای مهمون رختخواب پهن کن!
نمکی هم پا شد و لحاف ترمه و تشک مخمل و متکای اطلس رو که جهیزیه‌ی عروسی ننه‌اش بود، برای دیوه انداخت که توش بخوابه.
ننه‌اش از تو تاریکی نگاه می‌کرد و هیچی نمی‌گفت.
دیوه خودش رو انداخت توی رختخواب و یه آهی کشید که خونه لرزید.
بعد صداش رو ول کرد: هو بر شما، هو بر شما، کفش دریده بر شما، کسی که میاد خانه شما، قصه‌گویی نداره بر شما؟
مادر نمکی گفت: ننه نمکی، ننه نمکی. به بخت بسوزی نمکی، هفت در رو بستی نمکی، یکی رو نبستی نمکی!
پاشو برو برای مهمون قصه بگو.
بدبخت نمکی پاشد و رفت کنار رختخواب دیوه نشست و براش قصه گفت.
از یکی بود یکی نبود شروع کرد و هرچی قصه بلد بود گفت.
صداش می‌لرزید، اما هرچی بیشتر می‌گفت، چشمای دیوه گردتر می‌شد.
دو ساعتی که گذشت دیوه پاشد و نمکی رو انداخت تو توبره‌اش و زد بیرون.
نمکی دید بد جایی گیر کرده، یه مقداری که راه رفتند، به دیوه گفت: منو بذار زمین، برم دستشویی.
دیو توبره رو گذاشت زمین و نمکی رو در آورد که بره دستشویی.
نمکی دید هوا تاریکه و چشم دیو جایی رو نمی‌بینه.
یواش یواش خودش رو کنار کشید و از کمر کوه بالا رفت.
دیوه هر چی صدا زد: نمکی کجایی؟
نمکی جواب نداد.
نمکی رسید به بالای کوه، یه سنگ بزرگ رو دو دستی گرفت و از بالا روی دیو غلتوند.
سنگ غلتید و غلتید و درست افتاد رو سر دیو و کار دیو همون‌جا تموم شد.
نمکی تموم راهی رو که اومده بود، یه نفس دوید و سحر نشده رسید خونه.
مادرش و شش تا خواهرش تا دیدنش، از خوشحالی اشک ریختند و بغلش کردند.
از اون شب به بعد، نمکی هر شب اول از همه کلون در هشتم رو می‌انداخت و بعد می‌رفت می‌خوابید.
قصه‌ی ما به سر رسید، کلاغه به خونه‌ش نرسید.
بالا رفتیم ماست بود، پایین اومدیم دوغ بود، قصه‌ی ما همین بود.

آوانویسی

Yeki bud, yeki nabud.
Gheyr az Khodā-ye mehrabun hichkas nabud.
Pirzani haft tā dokhtar qadd o nim-qad dāsht.
Haftomi ke az hame khoshgeltar bud esmesh Namaki bud.
Unhā kenār-e shahr, dar khune-ye besyār bozorgi zendegi mikardand ke hasht tā dar dāsht.
Un qadim qadimā darhā ro az chub-e gerdu misākhtan o posht-e dar ro kolun mindākhtan
Tā kasi natune un ro bāz kone.
Har shab vaqt-e khāb, nowbat-e yeki az dokhtarhā bud ke darhā-ye khune ro bebande.
Shabi ke nowbat-e Namaki bud, darhā ro dune-dune bast tā resid be dar-e hashtom, ammā dige howsele nakard kolunesh ro bendāze.
Bā khodesh goft: tuye khune-ye mā joz haft tā dokhtar-e dam-e bakht chiye ke dozd biyād o chizi bebare?
Raft o saresh ro gozāsht ru bālesh o khābid.
Mādar-e Namaki pir bud o khābesh sabok bud.
Nesfehā-ye shab az sedā-ye khorkhor o nafas-hā-ye boland bidār shod!
Mādar-e Namaki goft: kiye in vaqt-e shab umade khune-ye mā, kiye ke intowr mesl-e div sedā-ye nafasesh miyād o khornās mikeshe?
Pā shod negāh kard, cheshmetun ruz-e bad nabine, did ye div-e nakhrāshide o natarāshide vāred-e khune shode.
Band-e delesh pāre shod, goft: didi in jezjegarzade Namaki yeki az darhā ro nabaste.
Mehmun-e nākhunde umade tu khune.
Shesh tā khāhar-e dige ham bidār shode budand, ammā jor'at nemikardand az zir-e lahāf birun biyān.
Tu hamin gir o dār bud ke sedā-ye āqā dive boland shod: ho bar shomā, ho bar shomā, kafsh-e daride bar shomā, kasi ke miyād khāne shomā, jāyi nadāre bar shomā?
Mādar-e Namaki goft: nane Namaki, nane Namaki. Div khune kardi Namaki, haft dar ro basti Namaki, yeki ro nabasti Namaki!
Zud bāsh!
Boro dar-e otāq-e pazirāyi ro barāye dive vā kon!
Namaki bā tars o larz az jāsh pā shod o raft dar-e otāq-e pazirāyi ro vā kard, div ro bord tuye otāq o zud umad tuye jāsh khābid.
Delesh tu sine'ash mesl-e gonjeshk mizad.
Ye kam ke gozasht khune sāket shod o Namaki khiyāl kard kār tamum shode.
Bāz div sedāsh ro boland kard: ho bar shomā, ho bar shomā, kafsh-e daride bar shomā, kasi ke miyād khāne shomā, nāni nadāre bar shomā?
Mādar-e Namaki goft: nane Namaki, nane Namaki. Giset ro beborand Namaki, haft dar ro basti Namaki, yeki ro nabasti Namaki!
Zud bāsh!
Pāsho shām barāye div dorost kon biyār!
Bichāre Namaki boland shod.
Nesfe shabi, khāgine dorost kard.
Dastāsh milarzid o ashkesh michekid tuye māhitābe.
Nun-e khoshkā ro āb zad o bord barāye dive.
Dive bu keshid o goft: bah bah, che bu-ye khubi!
Dive hame ro ye loqme-ye chapesh kard o engār na engār ke chizi khorde.
Ye kam ke gozasht, bāz sedāsh ro boland kard: ho bar shomā, ho bar shomā, kafsh-e daride bar shomā, kasi ke miyād khāne shomā, khābi nadāre bar shomā?
Mādar-e Namaki goft: nane Namaki, nane Namaki. Be takht namuni Namaki, haft dar ro basti Namaki, yeki ro nabasti Namaki!
Pāsho barāye mehmun rakhtekhāb pahn kon!
Namaki ham pā shod o lahāf-e terme o toshak-e makhmal o motekā-ye atlas ro ke jahiziye-ye arusi-ye nane'ash bud, barāye dive andākht ke tush bekhābe.
Nane'ash az tu tāriki negāh mikard o hichi nemigoft.
Dive khodesh ro andākht tuye rakhtekhāb o ye āhi keshid ke khune larzid.
Ba'd sedāsh ro vel kard: ho bar shomā, ho bar shomā, kafsh-e daride bar shomā, kasi ke miyād khāne shomā, qesse-guyi nadāre bar shomā?
Mādar-e Namaki goft: nane Namaki, nane Namaki. Be bakht besuzi Namaki, haft dar ro basti Namaki, yeki ro nabasti Namaki!
Pāsho boro barāye mehmun qesse begu.
Badbakht Namaki pāshod o raft kenār-e rakhtekhāb-e dive neshast o barāsh qesse goft.
Az yeki bud yeki nabud shoru' kard o harchi qesse balad bud goft.
Sedāsh milarzid, ammā harchi bishtar migoft, cheshmā-ye dive gerdtar mishod.
Do sā'ati ke gozasht dive pāshod o Namaki ro andākht tu tubre'ash o zad birun.
Namaki did bad jāyi gir karde, ye meqdāri ke rāh raftand, be dive goft: mano bezār zamin, beram dastshuyi.
Div tubre ro gozāsht zamin o Namaki ro dar āvord ke bere dastshuyi.
Namaki did havā tārike o cheshm-e div jāyi ro nemibine.
Yavāsh yavāsh khodesh ro kenār keshid o az kamar-e kuh bālā raft.
Dive har chi sedā zad: Namaki kojāyi?
Namaki javāb nadād.
Namaki resid be bālā-ye kuh, ye sang-e bozorg ro do dasti gereft o az bālā ru-ye div ghaltund.
Sang ghaltid o ghaltid o dorost oftād ru sar-e div o kār-e div hamunjā tamum shod.
Namaki tamum-e rāhi ro ke umade bud, ye nafas david o sahar nashode resid khune.
Mādaresh o shesh tā khāharesh tā didanesh, az khoshhāli ashk rikhtand o baghalesh kardand.
Az un shab be ba'd, Namaki har shab avval az hame kolun-e dar-e hashtom ro mindākht o ba'd miraft mikhābid.
Qesse-ye mā be sar resid, kalāghe be khune'sh naresid.
Bālā raftim māst bud, pāyin umadim dugh bud, qesse-ye mā hamin bud.

ترجمه

Once there was, and once there wasn't.
There was no one but our kind God.
An old woman had seven daughters, some tall and some half-grown.
The seventh, who was the prettiest of them all, was named Namaki.
They lived at the edge of town, in a very large house that had eight doors.
In the old days they made doors of walnut wood and dropped a bar behind them,
so that nobody could push them open.
Every night at bedtime it was one daughter's turn to shut the doors of the house.
The night it was Namaki's turn, she shut the doors one by one until she came to the eighth, but she couldn't be bothered to drop its bar.
She said to herself: what is there in our house but seven girls of marrying age, that a thief would come and carry anything off?
She went and laid her head on her pillow and fell asleep.
Namaki's mother was old, and her sleep was light.
In the middle of the night she woke to the sound of snoring and great heavy breaths!
Namaki's mother said: who has come to our house at this hour, who breathes and snorts like a div?
She got up and looked — may your eyes never see such a day — and saw that a rough, unshaven div had come into the house.
Her heart came loose, and she said: you see, that wretched Namaki hasn't shut one of the doors.
An uninvited guest has come into the house.
Her six sisters were awake too, but they didn't dare come out from under their quilts.
In the thick of all this, the div raised his voice: ho to you, ho to you, torn shoes to you, someone comes to your house — have you no room for him?
Namaki's mother said: Namaki dear, Namaki dear. You've made our house a div's house, Namaki, seven doors you shut, Namaki, and one you left open, Namaki!
Quick now!
Go and open the sitting room for the div!
Trembling with fear, Namaki got up and went and opened the sitting room, led the div inside, and hurried back to her own bed.
Her heart was beating in her chest like a sparrow's.
After a little while the house went quiet, and Namaki thought it was over.
Again the div raised his voice: ho to you, ho to you, torn shoes to you, someone comes to your house — have you no bread for him?
Namaki's mother said: Namaki dear, Namaki dear. May they cut off your hair, Namaki, seven doors you shut, Namaki, and one you left open, Namaki!
Quick now!
Get up and make supper for the div!
Poor Namaki got up.
In the middle of the night, she made khagineh.
Her hands shook, and her tears dripped into the pan.
She sprinkled water on the stale bread and carried it to the div.
The div sniffed and said: mmm, what a good smell!
The div made the whole lot into one mouthful — not even a bite to him — as though he'd eaten nothing at all.
After a little while he raised his voice again: ho to you, ho to you, torn shoes to you, someone comes to your house — have you no bed for him?
Namaki's mother said: Namaki dear, Namaki dear. May you never keep a marriage bed, Namaki, seven doors you shut, Namaki, and one you left open, Namaki!
Get up and lay out bedding for the guest!
So Namaki got up and spread out the termeh quilt and the velvet mattress and the satin pillow that had been her mother's wedding dowry, for the div to sleep in.
Her mother watched from the dark and said nothing.
The div threw himself into the bed and let out a sigh that shook the house.
Then he let his voice loose: ho to you, ho to you, torn shoes to you, someone comes to your house — have you no one to tell him a story?
Namaki's mother said: Namaki dear, Namaki dear. May your fortune burn, Namaki, seven doors you shut, Namaki, and one you left open, Namaki!
Get up and go tell the guest a story.
Wretched Namaki got up and went and sat by the div's bed and told him a story.
She began with once there was and once there wasn't, and told every story she knew.
Her voice shook, but the more she told, the rounder the div's eyes grew.
About two hours later the div got up, threw Namaki into his sack, and was out the door.
Namaki saw she was in a bad spot, and when they had gone a little way, she said to the div: put me down, I have to go to the bathroom.
The div set the sack on the ground and took Namaki out so she could go to the bathroom.
Namaki saw that it was dark and the div's eye could not see a thing.
Little by little she slipped away and climbed up the shoulder of the mountain.
However much the div called out: Namaki, where are you?
Namaki gave no answer.
Namaki reached the top of the mountain, took a great rock in both hands, and rolled it down onto the div.
The rock rolled and rolled and landed square on the div's head, and that was the end of the div.
Namaki ran the whole way she had come without stopping for breath, and reached home before dawn.
The moment her mother and her six sisters saw her, they wept for joy and threw their arms around her.
From that night on, Namaki dropped the bar on the eighth door first of all, and only then went to sleep.
Our story has reached its end; the crow never reached its home.
We went up — there was yogurt. We came down — there was dugh. And that was our story.